دانشگاه فقط محیطی برای درس خواندن و گرفتن مدرک نیست؛ بخش مهمی از زندگی اجتماعی هر دانشجو نیز در همین سالها شکل میگیرد. با این حال، بعضی از دانشجویان هنگام صحبت با همکلاسیها، شرکت در بحثهای کلاسی، ارائه دادن یا حتی پرسیدن یک سؤال ساده، احساس خجالت و اضطراب میکنند. گاهی این احساس آنقدر پررنگ میشود که فرد از موقعیتهای اجتماعی فاصله میگیرد و فرصتهای مهمی را از دست میدهد. کنار گذاشتن خجالت در دانشگاه به این معنی نیست که باید کاملاً برونگرا شوید. هدف این است که بتوانید بدون استرس و اضطراب زیاد، در موقعیتهای مختلف با دیگران صحبت کنید، در جمع حضور داشته باشید و ارتباط برقرار کنید.
چرا بعضی دانشجویان در دانشگاه خجالتی میشوند؟
خجالت میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. پایین بودن اعتمادبهنفس، ترس از قضاوت دیگران، تجربههای ناخوشایند گذشته، مقایسه خود با همکلاسیها و نگرانی از اشتباه کردن از عوامل رایج هستند. برخی دانشجویان نیز پیش از ورود به دانشگاه روابط اجتماعی محدودی داشتهاند و قرار گرفتن در یک محیط جدید با افراد ناآشنا برایشان دشوار است.
گاهی افکاری مانند «اگر حرف بزنم همه متوجه اشتباهم میشوند» یا «حتماً درباره من بد فکر میکنند» باعث میشود فرد حتی پیش از شروع یک گفتوگو دچار اضطراب شود. در چنین شرایطی، کنار گذاشتن خجالت در دانشگاه بیشتر از آنکه به تمرین چند جمله ساده وابسته باشد، به شناخت و اصلاح این افکار نیاز دارد.
چگونه خجالت را کنار بگذاریم؟
برای تغییر این وضعیت، بهتر است از موقعیتهای کوچک شروع کنید. لازم نیست در اولین قدم در جمع بزرگی سخنرانی کنید. سلام کردن به یک همکلاسی، پرسیدن نظر او درباره یک درس، شرکت کوتاه در یک گفتوگوی دوستانه یا پرسیدن سؤال از استاد، تمرینهای ساده اما مؤثری هستند.
یکی از مهمترین اصول در کنار گذاشتن خجالت در دانشگاه، قرار گرفتن تدریجی در موقعیتهایی است که از آنها میترسید. وقتی فرد بارها تجربه میکند که صحبت کردن لزوماً با اتفاق ناخوشایندی همراه نیست، میزان ترس او نیز کاهش پیدا میکند. بهتر است هر هفته یک هدف اجتماعی کوچک برای خود تعیین کنید و بهتدریج سطح آن را بالاتر ببرید.
تمرکز روی دیگران به جای خود
افراد خجالتی معمولاً بیش از حد به رفتار خودشان توجه میکنند؛ اینکه صدایشان چطور به نظر میرسد، آیا جمله درستی گفتهاند یا دیگران چه برداشتی از آنها دارند. این تمرکز اضطراب را بیشتر میکند. هنگام گفتوگو، توجه خود را روی حرفهای طرف مقابل بگذارید و به جای فکر کردن به قضاوت دیگران، واقعاً به صحبتهای او گوش دهید.
همچنین فراموش نکنید که بیشتر افراد آنقدر که تصور میشود، روی رفتار شما تمرکز ندارند. یک اشتباه کوچک، مکث هنگام حرف زدن یا حتی قرمز شدن صورت معمولاً خیلی زود فراموش میشود. پذیرش این موضوع مسیر کنار گذاشتن خجالت در دانشگاه را آسانتر میکند.
تقویت اعتمادبهنفس در روابط اجتماعی
اعتمادبهنفس یک ویژگی ثابت و غیرقابل تغییر نیست و از طریق تجربه شکل میگیرد. برای تقویت آن، روی نقاط قوت خود تمرکز کنید و موفقیتهای کوچک اجتماعی را نادیده نگیرید. حتی یک گفتوگوی کوتاه که در گذشته از انجام آن میترسیدید، نشانهای از پیشرفت است.
همچنین ظاهر مرتب، خواب کافی، فعالیت بدنی و داشتن برنامه روزانه منظم میتواند به احساس بهتر نسبت به خود کمک کند. هدف این نیست که برای جلب توجه دیگران تغییر کنید؛ هدف این است که احساس آرامش و تسلط بیشتری در موقعیتهای اجتماعی داشته باشید.
تمرین برای صحبت کردن در جمع
برای بعضی دانشجویان، صحبت در کلاس یا ارائه دادن از سختترین موقعیتهاست. تمرین کردن در خانه، ضبط صدای خود، صحبت کردن مقابل آینه یا تمرین ارائه برای یک دوست میتواند اضطراب را کاهش دهد. قبل از صحبت کردن، چند نفس آرام و عمیق بکشید و کمی آهستهتر صحبت کنید تا آرامش بیشتری داشته باشید.
در مسیر کنار گذاشتن خجالت در دانشگاه، اشتباه کردن را بخشی طبیعی از ارتباط اجتماعی بدانید. هیچکس همیشه بهترین جمله را انتخاب نمیکند و هیچ ارائهای هم کاملاً بدون مکث یا اشتباه نیست. تلاش برای کامل بودن، خود یکی از دلایل افزایش اضطراب اجتماعی است.
چه زمانی بهتر است از روانشناس کمک بگیریم؟
خجالتی بودن همیشه نشانه وجود مشکل روانشناختی نیست. اما وقتی ترس از ارتباط باعث میشود دانشجو از کلاس، ارائه، فعالیتهای گروهی یا ایجاد رابطه با دیگران دوری کند و این وضعیت روی تحصیل و زندگی روزمره اثر بگذارد، بهتر است موضوع جدیتر بررسی شود.
روانشناس میتواند به فرد کمک کند علت خجالت، افکار منفی و ترس از قضاوت دیگران را شناسایی کند و برای تغییر آنها مهارتهای لازم را یاد بگیرد. در مواردی که اضطراب اجتماعی شدید باشد، درمان تخصصی میتواند نقش مهمی در کنار گذاشتن خجالت در دانشگاه داشته باشد.
مرکز مشاوره و روانشناسی خانواده امن با ارائه خدمات روانشناسی و مشاوره تخصصی، در کنار شماست تا برای مشکلاتی مانند خجالت و اضطراب اجتماعی، مسیر مناسب درمان را پیدا کنید. اگر خجالت در دانشگاه روی روابط و عملکرد شما تأثیر گذاشته است، میتوانید برای دریافت راهنمایی تخصصی درخواست مشاوره خود را ثبت کنید.
جمعبندی
خجالت در دانشگاه مشکلی نیست که با یک تصمیم ناگهانی از بین برود. تغییر این وضعیت معمولاً از تمرینهای کوچک، اصلاح افکار منفی، افزایش اعتمادبهنفس و قرار گرفتن تدریجی در موقعیتهای اجتماعی شروع میشود. انتظار نداشته باشید یکشبه به فردی کاملاً اجتماعی تبدیل شوید؛ پیشرفت واقعی زمانی اتفاق میافتد که هر بار کمی بیشتر از قبل با موقعیتهای ترسناک روبهرو شوید. کنار گذاشتن خجالت در دانشگاه زمانی سادهتر میشود که به جای سرزنش خود، روند تغییر را مرحلهبهمرحله دنبال کنید.
